تبلیغات
✿ ☼ مرکزفرهنگی منتظران حضرت مهدی ☼ ✿

خرافه و تقدس

 

یکی از مهمترین عوامل پیشرفت سریع اسلام و گسترش بی سابقه و شگفت آور این آخرین دین الهی، مبارزه با خرافه ها، افسانه ها، امور موهوم و خرافی بوده که رسول مکرم اسلام (ص) با سلاح علم و عقل و منطق و تفکر، وارد میدان شد و آیین آسمانی خود را گسترش داد. به گزارش خبرگزاری مهر، متأسفانه اعمال و باورهای خرافی در بین برخی از متدینان ما نیز رسوخ یافته و این به دلیل کم دقتی و عدم غور در مسائل دینی است. ظاهربینان میان عدل و فسق، نبوت و کذب و حقیقت و افسانه برابری می بینند.


ابن خلدون می گوید: مردم شیفته اند که از پیشامدها و حوادث عمومی آینده آگاه شوند. شناختن مدتی که از عمر جهان باقی مانده است، یا پی بردن به نیرومندی یا مدت بقای دولت ها از این گونه اند. وی معتقد است: این گونه امور در ذات بشر است و در نهاد او مخمر گردیده است. بیشتر مردم بر آن می شوند که در خواب بدین گونه امور پی برند.
این انگیزه قوی سبب شده که بسیاری از متدینین نیز به مسائل خرافی و باورهای غیرمنطقی روی آورند. مضافا بر اینکه در دین مبین اسلام مسائلی مانند دعا، ذکر، استخاره، تبرک جستن، توسل و... موجب گردیده تا افراد ظاهرنگر پوست را گرفته و مغز را رها کرده و نتوانسته اند سره را از ناسره تشخیص دهند؛ در حالی که قداست و فضیلت مفاهیمی هستند که اسلام بر آنها صحه گذاشته است. فرق بین امر قدسی و امر خرافی بسیار است. کسانی که نمی توانند بین این دو امر تفکیک قائل شوند، این دو مقوله را با هم در می آمیزند.تقارن مقدس با نامقدس، به منزله تضادی میان واقع و غیر واقع بیان شده است و البته نباید انتظار داشت که در زبان های باستانی، اصطلاح فلسفی واقع و غیر واقع و مانند اینها پیدا شود، ولی فهم اینکه انسان مذهبی به طور عمیق آرزومند سهیم بودن در واقعیت اشباع شده با قدرت باشد، آسان است. با این توصیف، امر مقدس وسیع تراز خدای یهودی ـ مسیحی است. منشأ دین واقعیت داشتن امر مقدس و رویارویی انسان ها با آن است. نمادها و اساطیر در ادیان، همان امر مقدس را نشان می دهند و بیانگر محوریت داشتن امر مقدس با رویارویی با امر مقدس در ادیان مختلف هستند.به نظر «الیاده»، بسیاری از اشیایی که ما در زندگی روزانه با آنها سر و کار داریم، غیر مقدس و تنها خودشان هستند، ولی اشیای مقدس تنها خودشان نیستند، بلکه در لحظه معینی می توانند به چیزی بیش از خودشان برگردانده شوند، یعنی می توانند علامت چیزی مقدس باشند. ابزار، حیوان، غار یا سنگ در صورتی که مردم بخواهند یا کشف کنند، علامتی برای امر مقدس می شود. بنابراین تمام اشیای نمادین، ویژگی های
دوگانه ای دارند؛ از طرفی چیزی هستند که هستند و از طرف دیگر چیزی غیر از خودشان می شوند.برای نمونه حجرالاسود برای مسلمانان سنگ سیاه بزرگ مقدسی است؛ گرچه در سطحی دیگر، این شیء خاص خارجی یک سنگ است، ولی هیچ مسلمانی آن‌را تنها یک سنگ نمی پندارد. از همان لحظه ای که مسلمانان دانستند امر مقدس این سنگ را لمس کرده است، این سنگ غیر مقدس به امری مقدس تبدیل شد.

قداست در فرهنگ اسلامی به مفهوم پرسش ناپذیری و عزیز بلاجهت بودن

و ... نیست. تنها خداوند و هرچه به او مربوط و یا از او صادر شود، قداست دارد و محترم است. به یک نگاه، سراسر آفرینش، مقدس است؛ زیرا کار اوست و شریعت و ارزش های الهی نیز مقدس است، زیرا راه تکامل بشر به سوی رشد و کمال و نجات انسانی اند و کتاب خدا و سیره فرستادگان او مقدس است، زیرا نقشه راه فلاح و رستگاری انسان است. همه این مقدسات پشتوانه استدلالی و معرفتی دارند و بشر نه با تعطیل نمودن عقل یا فطرت، بلکه با فعال کردن عقل و فطرت خویش به این مقدسات، ابتدا آگاهی و معرفت یافته و اعتراف می کند و سپس بدان ها ملتزم می شود و آنگاه هدایت و نجات می یابد.قداست و فضیلت در فرهنگ اسلام، با جهل و تعصب ارتباط یا سازگاری ندارد و قرآن برای خرافات هیچ تقدسی قائل نیست، حال آنکه در فرهنگ سکولاریستی غرب و فرهنگ های خرافی، تقسیم امور و مفاهیم و اشخاص به قدسی و عرفی، اساس دیگری دارد و قداست محصول جهل و تعصب و نوعی نابرابری و تقدم بلاتوجیه است و مقدسات اموری غیرعقلانی و غیر قابل توجیه و بلکه مبهم و نامفهوم اند. در فرهنگ سکولار و مادی هیچ امر مقدسی وجود ندارد.

 

 مرکزفرهنگی منتظران حضرت مهدی